Ispanak (Spinacia oleracea)

Ispanak sık dikildiğinde, iyi bir yeşil gübre görevini görebilir. Kış döneminde, bahçenin toprağını kaplamanın yanı sıra, kökleri diğer bitkiler için yararlı besin maddeleri içerir. Ispanak yaprakları A vitamini ve demir bakımından çok zengindir. Ayrıca, genç ıspanak yaprakları salata olarak çiğ yenebilir.

Organik ıspanak yetiştiriciliği


Genel bilgi

Ispanak da kuşkonmaz gibi dioik bir bitkidir, bu da bir ıspanak bitkisinin erkek veya dişi olabilmesi anlamına gelir. 
  • Latince adı: Spinacia oleracea
  • Familya: ıspanakgiller (Chenopodiaceae / Amaranthaceae) - Cins: Spinacia - Tür: S. oleracea
  • Anavatanı: İran
  • Bitki türü: Yıllık 
  • Soğuğa dayanıklılık: -10°C soğuğa kadar dayanıklıdır
  • Çoğaltma yöntemi: Fide (tohumdan)
  • Çimlenme: 13 ila 30ºC arasında gerçekleşir - Doğrudan toprağa 3 ila 5 arasında çimlenir - Örtü altında 2 ila 4 gün arasında çimlenir
  • Toprak isteği: humuslu, drenajlı (geçirgen toprak). Fazla kumlu veya killi topraklardan pek hoşlanmaz 
  • Yaprak tipi: Büyük, kalın, etli ve koyu yeşil yapraklarıdır 
  • Bahçedeki konumu: yazın yarı gölge - kışın ise güneşli konum 
  • Dikim mesafesi: 20 ila 30 cm arası
  • Tohum dikim derinliği: 2 ila 3 cm arası. (ince toprakla örtülür)
  • Bitkinin yüksekliği: 30 cm
  • Verimlilik: Metre kare başına ortalama 2,5kg ila 3 kg arası 
  • Hasat dönemi: Tohum ekildikten 6 ila 8 hafta sonra hasat yapılır
  • Gübreleme: dikimden önce veya bitki geliştikten sonra kompost veya hayvansal gübre ilave edilebilir. fazla nemi önlemek için gübrenin veya kompostun olgun olması tercih edilir. Yaprakların daha iyi gelişmesini teşvik etmek için ısırgan otu özütü gibi azot bakımından zengin bir gübre ilave edilebilir 

Ispanak ekim dönemi ve yöntemleri

En iyi ekim zamanı, ilkbaharda hasat yapabilmek için Mart-Nisan arası, Kışın başında hasat yapabilmek için de Eylül-Ekim arasıdır.  İki dönemlerin arasında, Mayıs ve Haziran'da ekilen yazlık çeşitler mevcut, ancak fideler genelde tohuma kalkar ve verimleri daha düşük olur.

Ispanak yetiştirme yöntemleri

Ispanak yetiştirmek için toprağın organik bir toprak düzenleyicisi ile gevşetilmesi gerek. Fidelerin tohuma kalkmaması için, bitki ne zorlanmalı ne de sulama konusunda stres yaşamalı.
 
Sıra arası 30 cm mesafe bırakarak tohumları 2 cm derinliğe gömün ve ekim alanı üzerine bir tahta parçası yerleştirdikten sonra üstünden yürüyerek toprağı sıkıştırın. Ispanak taze gübreden hoşlanmaz, hattâ onu bir yil önce gübrelenen bir ekim alanına da ekebilirsiniz. İki ay sonra, ihtiyaçlarınıza bağlı olarak, yaprakları tek tek toplayın.
 
Sümüklü böcekler genç ıspanak fidelerine bayılır dolayısıyla fidelerin güçlenip, çekici yönlerini kaybetmelerine kadar onları sabah ve akşamları toplayın. Sümüklü böcek engeli olarak yere serpilen külü sadece hafif bünyeli topraklarda kullanın ve ıspanakta azot açlığına neden olan kereste talaşından kaçının.  

Ispanak hastalık ve zararlıları

Belirtiler

Nedenler

Fideler çöker Fide kök çürüklüğü
Yapraklar sararır, alt yüzeylerinde açık mor renkte keçeleşme oluşur
Ispanak mildiyösü (Peronospora farinosa f. sp. spinaciae)
Yapraklar beyazlaşır Demir klorozu
Küçük ve koyu yeşil renkte lekeler oluşur, büyürken şekilce düzensiz, kirli beyaz, sanki yeşil aksamlar bir gübreleme yanıklığı gibi görünür. İleri dönemde lezyonlar birleşir, tüm bir yaprak ayasını kapsar ve öldürebilir. Ispanak antraknozu (Colletrichum dematium)
Yapraklar tırtıllar tarafından yenir Yaprak güvesi
Sarı mozaik oluşur, yapraklar kabarır ve çöker Virüs hastalıkları

Ispanak ve ekim nöbeti (münavebe/ rotasyon)

Salatalıkdan sonra ıspanak ekilmemelidir. Ispanak dan sonra patates yetiştirilebilir. Aynı yere üç-dört yıl boyunca tekrar yetiştirmeyin.
 
Ekim Nöbeti / Münavebe / Ürün Rotasyonu sayfasını görmek için tıklayınız

Ispanağın kardeş bitkileri (komşuluk ilişkileri)

Ispanağın iyi komşuları: 
Ispanağın kötü komşuları:

Bitkiler arasında komşuluk ilişkileri - Kardeş Bitkiler tablosunu görmek için tıklayınız


Ispanak ve Ay takvimi

 
Bitki tipi: Yaprak
Elementi: Su
Fide üretimi için uygun dönem: ıspanak fideleri hem yükselen ay dönemlerinde hem de yengeç, balık veya akrep ay günlerinde ekilmeli. 
Bakım işleri: Yengeç, balık veya akrep ay günlerinde yapılmalı.
Hasat dönemi: hasat herhangi ay gününde yapılabilir. Sadece yengeç ve balık ay günlerinde hasat edilen ıspanak, 24 saatten fazla muhafaza edilemediğini unutmayın. 
 
Biyodinamik tarım Bahçe Ay Takvimi sayfasını görmek için tıklayınız

İlginç olan ıspanak çeşitleri 

  • "America": soğuğa dayanıklı değil.kabarık yapraklı 
  • "Galaxy F1": Soğuğa ve hastalıklara dayanıklı, hızlı gelişir.  Kolay kolay tohuma kalkmaz 
  • "Géant d'Hiver": Kış üretimi için, lezzetli olduğu kadar da verimlidir
  • "Lazio F1" : hastalıklara dayanıklı, hızlı gelişir ve verimlidir. Kolay kolay tohuma kalkmaz 
  • "Monstrueux de Viroflay": Erkenci, hızlı gelişir ve büyük yapraklıdır
  • "Viking": Hızlı gelişir. Kolay kolay tohuma kalkmaz 
  • "Alpha": Bahar üretimi için. Kolay kolay tohuma kalkmaz