Domateste Fusarium spp. Hastalıkları

Domates bitkisi iki çeşit Fusarium hastalığına kurban olabilir : Solgunluk hastalığı (Fusarium oxysporum lycopersici) ve kök çürüklüğü hastalığı (Fusarium oxysporum radicis-lycopersici).

Domateste fusarium solgunluk hastalığı (Fusarium oxysporum lycopersici - FOL)

Domateste fusarium solgunluk hastalığı (Fusarium oxysporum lycopersici - FOL)

Bitki özsuyunun iletken dokularına zarar veren Fusarium oxysporum cinsinde bir mantardan kaynaklanan bir hastalık.  Sıcak hava koşullarında ( 28°C üzerinde) meydana gelir. 

Solgunluk hastalığın birçok çeşidi (dünyanın farklı bölgelerinde) vardır. Bu hastalığa yol açan sorumlu organizmalar ısrarlıdır ve de toprağın 80 cm derinliğine kadar sığınabilirler. 

Hastalığın başlangıcında, sapın bir kısmında, uzunlamasına hafif bir sararma görülür, koyulaşarak bejden açık kahve rengini kadar gider. 

Fide devresinde hastalık belirtisi ilk önce solgunluk olarak kendini gösterir ve daha sonra fideler ölebilir. Yaşlı bitkilerde oluşturduğu belirtiler ise, yaprak damarlarının açılması, bitkilerin bodurlaşması, alt yapraklarının sararması, kök oluşumunda zorlanma, yaprak ve dalların solması ve yaprak kenarlarında nekrozlanma. 

Sera koşullarında solgunluk belirtileri genellikle gün ortasında ve sıcak havalarda kendini belli eder. Gözlenen bu belirtiler genellikle bitkinin veya yaprağın bir yarısında görülmektedir. Hastlığın şiddetli ve sık olduğu bölgelerde bitkiler üzerinde açık pempe renkte spor ve misellerine rastlanabilir.         

Köklerdeki belirtiler : özellikle küçük yan köklerin siyahi bir renk alması, daha sonrada çürümesine neden olabilir. Köklerin ölmesinden dolayı bitki sararır ve solar. 

Bitkinin toprak yüzeyine yakın gövdesinden enine kesite bakıldığında, iletim demetlerinde kahverengi bir halka görülür.          

Fusarium solgunluk hastalığını teşvik eden koşullar hangilerdir ? 

  • Hafif (kumlu) ve asit topraklar  

  • Nitrojen ve kalsiyum eksikliği 

  • Yüksek sıcaklıklar  28C ve üzeri 

  • Işığın yetersiz olması

Solgunluk hastalığın varlığı bilinen bir toprakta, sıcak su ile bitkilerinizi koruyabilirsiniz. Fideleri toprağa esas yerlerine dikmeden önce (ya da dikimden en fazla 48 saat sonra), kök kısmını 30 saniye boyunca sıcak suya bandırarak korumanız mümkündür. Bu yöntem ayrıca da köklerin daha hızlı gelişmesini teşvik eder.


 Fusarium oxysporum radicis lycopersici - Domateste kök çürüklüğü hastalığı

Domateste kök çürüklüğü hastalığı (Fusarium oxysporum radicis-lycopersici - FORL) 

İlk defa1970'li yıllarında görünen kök çürüklüğü hastalığı, çok hızlı bir şekilde dünyanın her bölgesine yayıldı. Daha çok sera ortamında (ilkbahar) yetiştirilen domateslerde meydana gelmektedir. 

Hasarlar

•  Kök çürüklüğü, genç yeşil aksamlarda iç doku kararmasına ve nekrotik lekelere neden olmaktadır.  

•  Yeşil aksam belirtileri belirli virüs (Domates Lekeli Solgunluk ve Yonca Mozaik Virüsleri) belirtilerine benzer olabilir.

•  Çiçekler çoğunlukla nekrotik bir hal alır.

•  Toprak üstü belirtiler tek bir dal ile sınırlı olabilir. Şiddetli durumlarda  bitki ölür.

•  Yaklaşık 1-3 cm uzunluğunda olan koyu kahverengi leke ana yan köklerin üzerinde görülmektedir.

•  Lezyonlar coğunlukla toprağın 30 cm içerisindeki kökler üzerinde ortaya çıkar ve internal olarak iletim dokularının kahverengi şekilde renk bozulması belirtiden itibaren 3-10 cm kadar uzayabilir.

•  İlk meyvelerde solma olgunlaşma döneminde biraz önce  görülür.

•  Bitkiler geceleri ve bulutlu günlerde veya hasattan sonra hastalığın etkisi biraz azalır gibi olur.

•  Genellikle soğuk bir zemin (18-20C) Hastalığı teşvik eder.

Kök çürüklüğü hastalığına karşı hangi önlemler alınmalıdır ?

  • Toprağa esas yerlerine dikim sırasında toprağın sıcaklığı  20C olması 

  • Toprağı sıcak tutmak için, mümkün olduğu kadar geç malçlama  uygulanır  

  • Soğuk suyla sulamayın

Kök çürüklüğü hastalığıyla nasıl mücadele edilir ? 

  • Diplere toprak ilave edilmesi

  • Ölen bitkileri, kökleriyle birlikte sökülmesi

  • Hastalığın etkisini azaltamak için, ilk meyve kümesini kesin

  • Atkuyruğu özütü ya da bordo bulamacı (püskürtme olarak kullanılır).

Ekim nöbeti/ Münavebe ve kardeş bitki ilişkileri 

Hastalığı barındırabilen biber ve patlıcan gibi bitkileri domatesin yanına dikmekten kaçının. 

Toprağın içerdiği demir, hastalığın saldırısını etkileştirir. Şikorik asit üreten, marul, salata, ıspanak ve kara hindiba gibi bitkiler, kök çürüklüğü hastalığın demir ihtiyaçlarını azaltır. Ayrıca da, faydalı bir mikro flora oluşumunu sağlar.